Döviz Dönüşüm Desteği: 2026/11 ve Belge Rehberi

Yurt dışı pazaryerinden hesabınıza toplu ödeme geldiğinde, döviz dönüşüm desteği bakımından yalnızca banka dekontunun yeterli sayılacağı varsayılmamalıdır. Pazaryeri komisyonu, iadeler, reklam giderleri ve diğer kesintiler sonrasında aktarılan dövizin hangi satışlardan oluştuğunu gösteren kayıtlar da banka veya yetkili kurum tarafından istenebilir.

Kamuoyunda 2026/11 Tebliği ve yüzde 2 destek ifadeleriyle anılan düzenlemenin resmî adı, numarası, kapsamı, yürürlük tarihi ve güncel oranı işlem yapılmadan önce doğrulanmalıdır. Bu bilgiler teyit edilmedikçe yüzde 2 oranı kesinleşmiş veya her ihracat gelirine otomatik uygulanan bir hak olarak değerlendirilmemelidir.

Uygun firma ve gelir tanımı, dönüşüm süresi, hesaplama matrahı, taahhütler ve belge şartları; yürürlükteki düzenlemenin tam metni, varsa Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası uygulama talimatları, aracılık eden bankanın yazılı açıklaması ve diğer yetkili kurum duyuruları birlikte incelenerek belirlenmelidir.

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali, vergisel veya gümrük danışmanlığı yerine geçmez. Mevzuat ve banka uygulamaları değişebilir. İşlem öncesinde güncel metni resmî kaynaktan teyit edin; muhasebe ve vergi kaydı için mali müşavirinize, hukuki değerlendirme için yetkili bir uzmana danışın.

Önce düzenlemeyi ve oranı doğrulayın

İçerikte atıf yapılan Resmî Gazete bağlantısının gerçekten anlatılan döviz dönüşüm desteğine ait olup olmadığı; düzenlemenin başlığı, sayısı, yayımlanma tarihi ve hükümleri karşılaştırılarak kontrol edilmelidir. Bağlantının bulunması tek başına 2026/11 numarasını veya yüzde 2 oranını doğrulamaya yeterli kabul edilmemelidir.

İşlemden önce şu dört bilgiyi yazılı olarak netleştirin:

1. Düzenlemenin tam adı, sayısı ve yürürlük durumu,
2. Firmanız ile gelir türünüzün kapsamda olup olmadığı,
3. İşleminize uygulanabilecek güncel destek oranı ve matrah,
4. Dönüşüm süresi, banka kanalı ve belge listesi.

Gelişmeler güncel mevzuat haberleri üzerinden izlenebilir; ancak başvuru veya muhasebe kaydı sırasında yürürlükteki resmî metin ve yetkili kurum açıklamaları esas alınmalıdır.

Hangi satıcılar için ayrıca inceleme gerekir?

Uygunluk yalnızca satış kanalına göre belirlenmeyebilir. Yurt dışına satış yapılması veya ödemenin döviz cinsinden gelmesi, tek başına destek hakkı doğurduğu şeklinde yorumlanmamalıdır.

Aşağıdaki satıcı grupları bakımından gelir ve belge zincirinin ayrıca incelenmesi yararlı olabilir:

• Mikro ihracat yoluyla ürün gönderen satıcılar,
• Yurt dışı pazaryerlerinden döviz tahsil eden işletmeler,
• Ödeme veya elektronik para kuruluşu üzerinden toplu ödeme alan firmalar,
• Doğrudan ihracat yapan ve bedeli Türkiye'ye döviz olarak getiren işletmeler.

Değerlendirmede, yürürlükteki düzenlemeye bağlı olarak şu unsurlar önem taşıyabilir:

• Dövizin yurt dışı kaynaklı olup olmadığı,
• Satışın mal veya hizmet ihracatı niteliği,
• Faturayı düzenleyen ve ödemeyi gönderen taraf,
• Ürün grubu, GTİP ve gümrük çıkış yöntemi,
• Tahsilatın Türkiye'ye geliş şekli,
• Dövizin hangi süre ve kanal üzerinden TL'ye çevrildiği.

Bu liste kesin bir uygunluk listesi değildir. Firmanızın ve tahsilatınızın yürürlükteki tanımlara uyup uymadığını aracılık eden bankadan ve gerektiğinde ilgili resmî kurumdan teyit edin.

Her yurt dışı tahsilatı uygun döviz geliri sayılır mı?

Satışın yabancı para üzerinden yapılması tek başına yeterli olmayabilir. Ödemenin hangi işlem karşılığında geldiğinin ve satıştan banka hesabına kadar uzanan para akışının izlenebilmesi gerekebilir.

Örneğin yabancı müşteriye fatura düzenlenmiş olmasına rağmen ödeme başka bir şirketten veya bir ödeme kuruluşundan gelmiş olabilir. Böyle bir durumda gönderici ile satış arasındaki ilişkiyi pazaryeri hesap özeti, transfer raporu veya sözleşme gibi ek kayıtlarla açıklamak gerekebilir.

Her tahsilat için şu soruları yanıtlayın:

1. Döviz hangi satış veya hizmet karşılığında geldi?
2. Fatura, sipariş ve tahsilat arasında izlenebilir bir bağ var mı?
3. Gönderici pazaryeri veya ödeme kuruluşuysa aradaki ilişki raporlarla açıklanabiliyor mu?
4. Tahsilat, düzenlemede aranabilecek süre ve banka kanalı şartlarını karşılıyor mu?
5. Aynı gelir daha önce başka bir dönüşüm veya destek kaydında kullanıldı mı?

Bu sorulardan biri açık biçimde yanıtlanamıyorsa TL'ye dönüşümden önce örnek belgelerle bankadan yazılı ön değerlendirme istemek riski azaltabilir.

Mikro ihracat ve pazaryeri tahsilatları

Mikro ihracat tahsilatlarının destek kapsamında olup olmadığı, yürürlükteki düzenleme ve uygulama talimatlarına göre ayrıca değerlendirilmelidir. ETGB, e-fatura veya ilgili satış faturası ile tahsilat kaydının bulunması işlemi izlenebilir hâle getirebilir; ancak bu belgelerin varlığı tek başına destek hakkını veya belirli bir oranı garanti etmez.

Pazaryeri tahsilatlarında banka hesabına çoğu zaman brüt satış bedeli değil, aşağıdaki kalemler düşüldükten sonra kalan net tutar aktarılır:

• Pazaryeri komisyonu,
• Reklam gideri,
• Lojistik bedeli,
• İade ve iptaller,
• Ödeme kuruluşu veya transfer kesintileri,
• Diğer hizmet bedelleri.

Bu nedenle fatura toplamı ile hesaba gelen dövizin farklı olması olağandır; ancak farkın raporlarla açıklanabilmesi gerekir.

Dosyada saklanabilecek kayıtlar

İşlemin niteliğine uygun olduğu ölçüde aşağıdaki kayıtları aynı iç referans altında arşivleyin:

• Yurt dışı satış faturaları,
• ETGB veya ilgili gümrük kayıtları,
• Sipariş, iptal ve iade listeleri,
• Pazaryeri hesap özeti,
• Komisyon ve kesinti dökümleri,
• Ödeme kuruluşunun transfer raporu,
• Dövizin hesaba geliş dekontu,
• TL'ye dönüşüm işlem belgesi,
• Varsa başvuru ve destek ödeme kaydı.

Bu liste resmî veya eksiksiz bir belge listesi değildir. Kabul edilen belge türleri ve formatları bankaya, işlem modeline, ürün grubuna ve güncel uygulama talimatına göre değişebilir. Kesin liste aracılık eden bankadan öğrenilmelidir.

Yüzde 2 oranı ve hesaplama matrahı

Yüzde 2 olarak anılan oran resmî kaynaktan doğrulanmadan toplam ihracat cirosu üzerinden destek tahmini yapılması yanıltıcı olabilir. Oran doğrulansa bile brüt satış, net tahsilat, TL'ye çevrilen döviz ve destek hesabında uygun kabul edilen matrah aynı tutar olmayabilir.

İşleme uygulanacak oranın yüzde 2 olduğu ve matrahın ilgili tutar olduğu resmen teyit edilirse yalnızca senaryo amacıyla şu formül kullanılabilir:

Tahmini destek = Uygun olduğu teyit edilen dönüşüm matrahı × doğrulanan destek oranı

Bu formül hak ediş veya ödeme garantisi vermez. Aşağıdaki tutarları ayrı sütunlarda takip edin:

• Brüt satış tutarı,
• Pazaryeri kesintilerinden sonraki net tahsilat,
• Fiilen TL'ye çevrilen döviz,
• Banka veya yetkili kurum tarafından uygun kabul edilen matrah,
• Kesinleşmiş destek ödemesi.

Dövizin ne kadarının çevrileceği, uygulanacak kur, varsa taahhüt şartları ve ödeme zamanı güncel düzenleme ile banka uygulamasından teyit edilmeden destek tutarı nakit akışına kesin gelir olarak eklenmemelidir.

Muhasebe ve vergi uygulaması işletmenin durumuna göre değişebileceğinden destek kaydının hangi hesapta izleneceği konusunda mali müşavirinize danışın.

Bankaya gitmeden önce altı kontrol

1. Gelirin kaynağını sınıflandırın

Tahsilatın doğrudan ihracat, mikro ihracat, yurt dışı pazaryeri veya ödeme kuruluşu üzerinden gelip gelmediğini belirleyin.

2. Fatura ve gümrük kayıtlarını eşleştirin

Uygulanabildiği ölçüde fatura numarası, tarih, para birimi, alıcı, ürün ve tutar bilgilerini ETGB veya ilgili gümrük belgesiyle karşılaştırın.

3. Toplu ödemeyi sipariş seviyesine indirin

Ödemenin hangi siparişlerden, iadelerden ve kesintilerden oluştuğunu gösteren raporu indirin. Sonradan erişim kısıtlanabileceği için raporları dönemsel olarak arşivleyin.

4. Bankadan yazılı ön kontrol isteyin

Şu konuları sorun:

• Düzenlemenin yürürlük durumu,
• Firmanın ve tahsilatın kapsama girip girmediği,
• İşleme uygulanabilecek oran ve matrah,
• Kabul edilen belgeler ve dosya formatı,
• TL'ye dönüşüm süresi ve kullanılacak hesap,
• Varsa taahhüt, bekleme veya bildirim şartları,
• Düzeltme ve iptal süreci.

5. Tutar farklarını açıklayın

Fatura toplamı ile banka transferi arasındaki farkı komisyon, iade, reklam, lojistik ve transfer masrafı gibi kalemlere ayırın. Açıklanamayan farkları işlemden önce araştırın.

6. Tekil bir kontrol numarası kullanın

Her döviz transferine benzersiz bir iç referans verin. Faturaları, pazaryeri raporunu, banka dekontunu, dönüşüm belgesini ve varsa destek kaydını bu referans altında saklayın.

Toplu ödeme mutabakat dosyası

Bir pazaryeri çok sayıda siparişin bedelini tek transferle gönderiyorsa her satırı bir sipariş olacak şekilde mutabakat tablosu hazırlayabilirsiniz.

Alan	Kontrol amacı
Sipariş ve fatura numarası	Satış belgesine bağlantı kurmak
Brüt satış ve para birimi	Başlangıç tutarını göstermek
Komisyon ve reklam gideri	Pazaryeri kesintilerini açıklamak
İade ve iptal	Dönemler arası farkı izlemek
Diğer kesintiler	Lojistik ve transfer giderlerini ayırmak
Net tahsilat	Bankaya gelen tutarla mutabakat sağlamak
Banka işlem numarası	Dönüşüm kaydına bağlantı kurmak

Net tahsilat toplamını ödeme kuruluşu raporu ve banka dekontuyla karşılaştırın. Mutabakat tablosu, bankanın isteyeceği resmî belgenin yerine geçmeyebilir; yalnızca tutarlar arasındaki ilişkiyi açıklamaya yardımcı olur.

Pazaryeri komisyon takibi düzenli yapılırsa belge farklarının hata veya kayıp tahsilat sanılması önlenebilir.

Farklı döneme düşen iadeler

Satış ve iade farklı ödeme dönemlerinde yer alıyorsa iki pazaryeri raporu arasında bağlantı kurun. Daha önce dönüşüme veya destek hesabına konu edilen bir gelirin sonradan iade edilmesi durumunda yapılacak işlem, güncel düzeltme ve geri alma hükümlerine göre bankadan veya yetkili kurumdan teyit edilmelidir.

Eksik belge ve mükerrer kayıt riski

Aynı tahsilatın iki dosyada kullanılması, tutarın yanlış satışlarla eşleştirilmesi veya satışla bağlantısı kurulamayan bir ödemenin başvuruya eklenmesi; yürürlükteki hükümlere göre ret, ek belge talebi, düzeltme veya daha önce ödenmiş tutarın geri istenmesi riskini doğurabilir. Sonuç işlemin niteliğine ve yetkili kurum değerlendirmesine bağlıdır.

Riski azaltmak için her iç referans altında şu kontrolleri tamamlayın:

• Fatura toplamı ile sipariş toplamı uyumlu mu?
• İade ve kesintiler ayrı gösterilmiş mi?
• Net tahsilat banka dekontuyla eşleşiyor mu?
• Aynı banka işlemi daha önce kullanılmış mı?
• Dönüşüm tarihi ve tutarı kayıtlı mı?
• Başvuru için aranan süre dolmuş olabilir mi?

Belgelerin sonradan tamamlanabileceği varsayımıyla hareket etmeyin. Başvuru ve ibraz süreleri resmî metinden teyit edilmeli; tereddüt varsa dönüşümden önce bankadan yazılı bilgi istenmelidir.

Desteğin net kâra etkisini ayrı izleyin

Oran ve uygunluk şartları doğrulanıp ödeme kesinleşse bile yüzde 2 oranını doğrudan kâr marjına iki puan eklemek doğru bir yaklaşım olmayabilir. Destek matrahı toplam satıştan farklı olabilir; ayrıca kur, vergi ve işlem maliyetleri sonucu etkileyebilir.

Yurt dışı satışın net sonucunda şu kalemleri birlikte değerlendirin:

• Ürün maliyeti,
• Pazaryeri komisyonu,
• Reklam ve lojistik giderleri,
• İadeler,
• Ödeme kuruluşu kesintileri,
• Kur farkı,
• Vergisel ve muhasebesel etkiler.

İki ayrı sonuç izlemek daha kontrollü olabilir:

• Destek hariç net kazanç,
• Uygunluğu ve tutarı kesinleşmiş destek dâhil net kazanç.

Satış sonrası net kâr hesaplama ve ürün bazlı kârlılık analizi sırasında destek tutarını ayrı göstermek, ürünün kendi ticari performansını daha doğru değerlendirmeye yardımcı olabilir.

Sık sorulan sorular

Döviz dönüşüm desteğinden hangi satıcılar yararlanabilir?

Uygunluk; yürürlükteki düzenlemede tanımlanan firma, gelir, ürün veya hizmet ve TL'ye dönüşüm şartlarının birlikte sağlanmasına bağlı olabilir. Kesin değerlendirme resmî metin ve banka kontrolü üzerinden yapılmalıdır.

Mikro ihracat gelirleri yüzde 2 destek kapsamında mı?

Mikro ihracat gelirlerinin otomatik olarak kapsamda veya kapsam dışında olduğu söylenemez. ETGB, fatura, tahsilat ve dönüşüm kayıtları güncel düzenleme uyarınca incelenmeli; oran ayrıca resmî kaynaktan teyit edilmelidir.

Destek hangi tutar üzerinden hesaplanır?

Kesin matrah, işleme uygulanacak güncel hükümlere göre belirlenir. Brüt satış, net tahsilat, TL'ye çevrilen döviz ve uygun kabul edilen destek matrahı birbirinden farklı olabilir.

Toplu pazaryeri ödemesi nasıl belgelenebilir?

Fatura, gümrük kaydı, pazaryeri veya ödeme kuruluşu dökümü, kesinti listesi ve banka işlemi bir mutabakat tablosunda eşleştirilebilir. Bankanın kabul edeceği kesin belge ve format önceden sorulmalıdır.

Eksik belge geri alma riski doğurur mu?

Eksik veya hatalı kayıt; ilgili hükümlere ve kontrollerin sonucuna göre ret, düzeltme talebi veya ödenmiş tutarın geri istenmesi riskini doğurabilir. Dosyanın eksiksizliği ve süreler işlem öncesinde kontrol edilmelidir.